Akıllı cihaz kullanımı ve parmaklarda görülen 5 sorun
Cep telefonu, bilgisayar ve tabletler günlük yaşamı kolaylaştırırken el ve parmaklarımızın üzerindeki yükü artırabiliyor. Yemek hazırlama, kişisel bakım ve temizlik gibi günlük işlerde zaten sürekli kullandığımız parmaklarımız, dijital cihazlarla birlikte daha uzun süre çalışıyor.
COVID-19 pandemisi döneminde çalışma, eğitim ve sosyalleşmenin dijital ortama taşınması, bu kullanımın günlük yaşamdaki yerini daha da artırdı. Uzun süre mesaj yazmak, klavye ve fare kullanmak veya bir cihazı sürekli elde tutmak, parmaklarda zorlanmaya ve mevcut şikâyetlerin artmasına neden olabiliyor.
Bir cihazı hareketsiz biçimde tutmak da kasların çalışmasını gerektiriyor. Telefonu veya tableti sabitlemek için parmakların uzun süre kasılı kalması, ağrı ve yorgunluğa yol açabiliyor. Parmaklarda ağrı, şişlik, sertlik ve takılma gibi belirtiler ortaya çıktığında, altta yatan sorunun değerlendirilmesi önem taşıyor.
Gereli, A.
1. Tetik parmak
Tetik parmak, parmakları hareket ettiren tendonların içinden geçtikleri kanallarda rahatça kayamaması ve takılmasıyla ortaya çıkıyor. Tendonun kalınlaşması veya geçtiği kanalın daralması, parmağı büküp açarken ağrıya ve takılmaya neden olabiliyor.
İlerleyen durumlarda parmak bükülü pozisyonda kilitlenebiliyor ve günlük aktivitelerin yapılması zorlaşabiliyor. Tekrarlayan kavrama hareketleri şikâyetleri artırabiliyor.
Tedavi: Parmağı zorlayan hareketlerin azaltılması, ilaç tedavisi ve bölgesel kortizon enjeksiyonu gibi yöntemler uygulanabiliyor. Bu tedavilere yeterli yanıt alınamayan veya kilitlenmenin belirgin olduğu hastalarda, tendonun geçtiği kanalın cerrahi olarak gevşetilmesi değerlendiriliyor.
2. Parmak eklemlerinde kireçlenme
Kireçlenme, eklemlerdeki kıkırdak dokunun zaman içinde aşınmasıyla gelişiyor. El bölgesinde özellikle parmak uç eklemlerini ve başparmağın kök eklemini etkileyebiliyor.
Ağrı, sabah sertliği ve hareket kısıtlılığı ilk belirtiler arasında yer alıyor. İlerleyen durumlarda eklemlerde kemiksi çıkıntılar ve parmaklarda şekil bozuklukları görülebiliyor. Zorlayıcı ve tekrarlayan kullanım, mevcut eklem şikâyetlerini artırabiliyor.
Tedavi: El kullanımının düzenlenmesi, fizik tedavi ve ilaç tedavisiyle şikâyetlerin azaltılması amaçlanıyor. Bu yöntemlerle yeterli rahatlama sağlanamayan hastalarda, etkilenen ekleme göre cerrahi seçenekler değerlendiriliyor. Uygun durumlarda ağrıyı azaltmak amacıyla eklemin cerrahi olarak sabitlenmesi, diğer adıyla eklem dondurma işlemi, uygulanabiliyor.
3. Tendinit
Tendinit, kasları kemiklere bağlayan tendonların iltihaplanması olarak tanımlanıyor. Tekrarlayan hareketler ve uzun süreli zorlanmalar, parmakları hareket ettiren tendonlarda şikâyetlere neden olabiliyor.
Uzun süre klavye veya fare kullanmak ve cep telefonunda sürekli mesaj yazmak, bu yüklenmelere örnek oluşturuyor. Tendinit; ağrı, şişlik ve özellikle sabahları hissedilen sertlikle kendini gösterebiliyor.
Tedavi: Zorlayıcı kullanımın azaltılması, ilaç tedavisi ve fizik tedaviyle rahatlama sağlanabiliyor. İyileşme zaman alabileceği için günlük kullanım alışkanlıklarının da düzenlenmesi gerekiyor.
4. Bağ zorlanmaları
Parmak eklemlerini destekleyen bağlar, eklemlerin dengeli hareket etmesine yardımcı oluyor. Telefon veya tableti uzun süre uygun olmayan bir pozisyonda tutmak, bu yapılara tekrarlayan yük bindirebiliyor.
Sürekli zorlanma sonucunda eklem çevresinde ağrı, şişlik ve hareket kısıtlılığı gelişebiliyor. Cihazın ağırlığını uzun süre aynı parmaklarla taşımak da şikâyetleri artırabiliyor.
Tedavi: Şikâyete neden olan hareketlerin düzenlenmesi ve gerektiğinde ilaç tedavisi uygulanmasıyla iyileşme sağlanabiliyor. Zorlanmanın devam etmesi, iyileşme sürecini uzatabiliyor.
5. Doku sertleşmesi ve kistler
Telefon veya tableti uzun süre kavramak, cihazın temas ettiği bölgelerde sürekli basınç oluşturabiliyor. Özellikle telefonun ağırlığını taşıyan küçük parmağın iç yüzünde hassasiyet ve yüzeysel doku sertleşmesi görülebiliyor.
El ve parmaklarda eklem ya da tendon çevresinden kaynaklanan kistler de oluşabiliyor. Bu kistler şişlik, hareket sırasında ağrı veya hareket kısıtlılığına neden olabiliyor. Kistlerin oluşumunu yalnızca telefon, tablet veya bilgisayar kullanımına bağlamak doğru olmuyor.
Tedavi: Basınca bağlı şikâyetlerde cihazın tutuş biçimini değiştirmek ve etkilenen bölge üzerindeki yükü azaltmak önem taşıyor. Kistlerde ise tedavi, oluşumun yerine ve neden olduğu şikâyetlere göre planlanıyor. Ağrısız kistler takip edilebilirken ağrıya veya hareket kısıtlılığına yol açan durumlarda farklı tedaviler değerlendirilebiliyor.
Akıllı cihaz kullanırken parmak sağlığını korumak için 7 öneri
Günlük kullanım alışkanlıklarında yapılacak küçük değişiklikler, parmaklardaki yükü azaltmaya yardımcı olabiliyor.
- Telefon ve tableti uzun süre elinizde tutmayın. Mümkün olduğunda cihazı bir yüzeye yerleştirin veya uygun bir destek kullanın. Özellikle video izlerken cihazın ağırlığını sürekli parmaklarınızla taşımaktan kaçının.
- Uzun mesajlarda sesli iletişimi tercih edin. Uzun süre yazı yazmak yerine, uygun olduğunda sesli mesaj veya sesle yazma özelliğini kullanın.
- Başparmağınızı sürekli aynı hareketle zorlamayın. Telefonu tek elle tutup başparmakla uzun süre kaydırma hareketi yapmak şikâyetleri artırabiliyor. Gerektiğinde iki elinizi kullanın veya telefonu bir yüzeye yerleştirin.
- Fare kullanmadığınız anlarda elinizi gevşetin. Elinizi sürekli fareyi kavrar pozisyonda tutmayın. Kullanıma ara verdiğinizde parmaklarınızı serbest bırakın.
- Düzenli dinlenme araları verin. Aynı parmak hareketlerini tekrarlamanız gerekiyorsa her 20 dakikada bir yaklaşık beş dakika ara vererek parmaklarınızı dinlendirin.
- Molalarda elinize başka bir cihaz almayın. Bilgisayara ara verip telefona geçmek, parmakların dinlenmesini sağlamıyor. Dinlenme sırasında elinizde bir nesne tutmadan parmaklarınızı gevşetin.
- Devam eden belirtileri değerlendirin. Parmaklarda ağrı, şişlik, takılma, kilitlenme veya hareket kaybı varsa bir ortopedi ve travmatoloji uzmanına başvurun.