Masa başı çalışanlarda görülen 6 el, kol ve omuz hastalığı
Bilgisayar başında geçirilen uzun saatler, akıllı telefon kullanımı ve gün boyunca tekrarlanan hareketler el, kol ve omuzlarımızı zorlayabiliyor. Zamanla ağrı, uyuşma, hareket kısıtlılığı ve güç kaybıyla kendini gösteren bu sorunlar, günlük yaşamı ve çalışma verimini olumsuz etkileyebiliyor.
Vücudumuz, günlük kullanım sırasında dokularda oluşan yıpranmaları belirli ölçüde onarabiliyor. Ancak hareketlerin sık tekrarlanması nedeniyle yıpranma arttığında veya dokuların iyileşmesi yetersiz kaldığında doku bütünlüğü bozulabiliyor. Etkilenen dokunun türüne göre farklı hastalıklar gelişebiliyor ve bu sorunlar bir arada görülebiliyor.
Gereli, A.
1. Sinir sıkışmaları
Bilgisayar ve akıllı telefon kullanırken uzun süre aynı pozisyonda kalmak veya iş ortamında tekrarlanan zorlayıcı hareketler yapmak, omuz, dirsek ya da el bileği bölgesindeki sinirlerin sıkışmasına yol açabiliyor.
Uzun süre hareketsiz kalmak ve tekrarlayan zorlanmalar, sinirlerin içinden geçtikleri kanallarda etkilenmesine neden olabiliyor. Sinir sıkışmaları; ağrı, uyuşma ve güç kaybıyla kendini gösteriyor. İlerlemiş durumlarda kas erimesi ve kalıcı hasar gelişebiliyor.
Tedavi: İlaç tedavisi, atel kullanımı, egzersizler, enjeksiyonlar ve fizik tedavi gibi ameliyat dışı yöntemlerle rahatlama sağlanabiliyor. Bu yöntemlere yanıt vermeyen hastalarda sinirin cerrahi olarak gevşetilmesi gerekebiliyor.
2. Tendinit
Tendinit, kasları kemiklere bağlayan tendonların iltihaplanması olarak tanımlanıyor. El ve kol kaslarının sürekli kasılı kalması veya aynı hareketlerin sık tekrarlanması, tendonlarda zorlanmaya neden olabiliyor. Akıllı telefonu uzun süre elde tutmak ve bilgisayarda sürekli yazı yazmak bu zorlanmalara örnek oluşturuyor.
Sürekli ve tekrarlayan yüklenmeler, tendon liflerinde gözle görülmeyen küçük yırtıklara yol açabiliyor. Bu yırtıklar zamanla tendonun kalınlaşmasına ve sertleşmesine neden olabiliyor.
Tendinit, el ve kollarda kullanım sırasında ortaya çıkan ağrı ve özellikle sabahları hissedilen sertlikle kendini gösteriyor. Yavaş ilerleyebilmesine rağmen günlük yaşamı olumsuz etkileyebiliyor.
Tedavi: Tendinit çoğunlukla sıcak veya soğuk uygulamalar, fizik tedavi, istirahat ve ağrı kesici ilaçlar gibi ameliyat dışı yöntemlerle tedavi edilebiliyor. Dirençli durumlarda cerrahi müdahale gerekebiliyor.
3. Tetik parmak
Tetik parmak, parmakları hareket ettiren tendonların kalınlaşarak içinden geçtikleri kanallarda takılmasıyla ortaya çıkıyor. Uzun süren tendon sorunlarının ardından gelişebilen bu durum; parmaklarda takılma, kilitlenme ve ağrıya neden oluyor.
El ve parmaklarla uzun süre aynı hareketleri tekrarlamak, tendonların zorlanmasına yol açabiliyor. Bilgisayar ve akıllı telefon kullanımı sırasında yapılan tekrarlayıcı hareketler de bu açıdan önem taşıyor.
Tedavi: Eli zorlayan hareketlerin ve cihazların aşırı kullanımının sınırlandırılması ile ilaç tedavisi rahatlama sağlayabiliyor. Dirençli durumlarda, tendonun takıldığı kanalın cerrahi olarak gevşetilmesi gerekebiliyor.
4. Kireçlenme
Eklemlerde kemik uçlarını kaplayan kıkırdak doku, hareketin kolay ve düzgün gerçekleşmesini sağlıyor. İnce yapısına rağmen dayanıklı olan bu dokunun, hasar gördüğünde kendini iyileştirme kapasitesi sınırlı kalıyor.
Aşırı ve tekrarlayan parmak hareketleri, eklemlerdeki yükü artırabiliyor. Kıkırdağın zaman içinde aşınmasıyla alttaki kemik yüzeyleri açığa çıkabiliyor. Kireçlenme; eklem ağrısına, hareket kısıtlılığına ve ilerleyen dönemlerde parmaklarda şekil bozukluklarına neden olabiliyor.
Tedavi: Bilgisayar ve akıllı telefon kullanımının düzenlenmesi, fizik tedavi ve ilaç tedavisi uygulanabiliyor. Bu yöntemlerle yeterli rahatlama sağlanamayan hastalarda, ağrıyı azaltmak amacıyla etkilenen eklemin cerrahi olarak sabitlenmesi, diğer adıyla eklem dondurma işlemi, gerekebiliyor.
5. Eklemlerde kistler
Elleri devamlı zorlayan hareketler, parmak eklemlerinde ve bu eklemleri destekleyen bağlarda tekrarlayan zorlanmalara neden olabiliyor. Zamanla esneklik kaybı, eklem hareketlerinde kısıtlanma ve ağrı gelişebiliyor.
Zorlayıcı kullanımın devam etmesi durumunda eklem çevresinde kistler oluşabiliyor. Bu kistler, parmaklarda hareket sırasında ağrı ve sabah sertliğiyle kendini gösterebiliyor.
Tedavi: Zorlayıcı hareketlerden kaçınmak ve ilaç tedavisi şikâyetlerin azalmasına yardımcı olabiliyor. Ancak iyileşme süreci uzun sürebiliyor.
6. Omuz kası yırtığı
Omuz bölgesindeki kaslar, kolun hareket etmesini ve omuz ekleminin yerinde tutulmasını sağlıyor. Gün içinde yapılan temizlik, eşya kaldırma ve indirme gibi tekrarlayan hareketler bu kasları zorlayabiliyor.
Zamanla kasların kemiğe bağlandığı tendonlarda yırtıklar oluşabiliyor. Bu bölgelerin iyileşme kapasitesinin sınırlı olması nedeniyle yeterince iyileşmeyen yırtıklar, sürekli ağrıya ve hareket kısıtlılığına yol açabiliyor. Omzun zorlanmaya devam etmesi, yırtığın büyümesine neden olabiliyor.
Tedavi: Uygun hastalarda öncelikle ameliyat dışı yöntemlere başvuruluyor ve bu yöntemlerle rahatlama sağlanabiliyor. Tam kat yırtığı bulunan veya ameliyat dışı tedavilere rağmen şikâyetleri devam eden hastalarda cerrahi onarım değerlendiriliyor.
Evden çalışma el, kol ve omuzları nasıl etkiledi?
COVID-19 pandemisiyle birlikte evden çalışma yaygınlaştı ve ofis ortamında karşılaşılan sorunlar evlere de taşındı. Bilgisayar ve akıllı telefon kullanımının artması, iş ve günlük yaşam arasındaki sınırların belirsizleşmesiyle birleşti.
Evler aynı zamanda çalışma, eğitim, spor ve sosyalleşme alanlarına dönüştü. Temizlik ve yemek hazırlama gibi günlük işlerin de eklenmesiyle el, kol ve omuzlardaki yük arttı. Böylece daha önce ağırlıklı olarak masa başı çalışanlarda görülen bu sorunlar, daha geniş bir kitleyi ve yaş aralığını etkiler hâle geldi.
El, kol ve omuz sağlığını korumak için 6 önlem
Günlük alışkanlıklarda yapılacak bazı değişiklikler, aşırı kullanıma bağlı sorunların gelişme riskini azaltmaya yardımcı olabiliyor.
- Gereksiz zorlanmaları azaltın. El, kol ve omuzlarınızın temel ihtiyaçlarınızı karşılamak için gün boyunca zaten çalıştığını unutmayın. Bu bölgeleri gereksiz yere zorlayan hareketleri sınırlandırın.
- Tekrarlayan zorlayıcı hareketlerden kaçının. Sürekli sıkma, ovmama veya ağır kaldırma gibi hareketler dokular üzerindeki yükü artırabiliyor.
- Uzun süre aynı pozisyonda kalmayın. Bir nesneyi tutmak veya bir pozisyonu korumak da kasların çalışmasını gerektiriyor. El, kol ve omuzlarınızı uzun saatler boyunca uygun olmayan pozisyonlarda tutmayın. Örneğin telefonunuzu sürekli elinizde taşımayın.
- Düzenli mola verin. Her yarım saatte bir yaptığınız işe beş dakika ara verin. Molalarda el, kol ve omuzlarınızı gevşetin.
- Duruşunuza dikkat edin. Çalışırken gövdenizi dik tutmaya ve omuzlarınızın öne doğru kapanmamasına özen gösterin.
- Egzersizde esnekliğe de yer verin. Spor yapıyorsanız güçlendirme egzersizlerinin yanı sıra esnekliği ve kas dolaşımını artıran hareketleri de programınıza ekleyin.